Tja, en toch was dit (gister)ochtend om 8.00 uur het eerste krantebericht dat ik las, het onvoorstelbare van politiek is dat het nog steeds onvoorspelbaar is. Of het kabinet ook gaat vallen? Laten we Thom eerst maar eens een nachtje rust gunnen..
Nacht van Van Thijn is bijna onvoorstelbaar
Als de PvdA-senatoren vandaag voet bij stuk houden en de gekozen burgemeester blokkeren, beleven we in het komend etmaal een Nacht van Van Thijn.
Maar dat het zover zal komen, is nauwelijks voorstelbaar. Als Ed van Thijn (70) de geschiedenis wil ingaan als de man die de rechtstreekse verkiezing van de burgemeester tegenhield, moet hij verraad plegen aan zijn politieke verleden.
Een Nacht van Van Thijn zou chronologisch volgen op de Nacht van Wiegel, de gebeurtenis in 1999 waarbij de oud-leider van de VVD het referendum om zeep hielp. Kan het nog mooier? Van Thijn en Wiegel, de oude politieke vijanden, door de historie verenigd als de rovers van de kroonjuwelen van D66. Maar met één wezenlijk verschil: Wiegel was altijd al tegen het referendum, Van Thijn was als hervormingsgezind politicus altijd voor de direct gekozen burgemeester.
Hij leidde in de jaren zeventig de PvdA-fractie, die zich toen al uitsprak voor het schrappen van de kroonbenoeming uit de Grondwet, hetzelfde voorstel dat vandaag weer voorligt. Begin jaren tachtig was hij korte tijd minister van binnenlandse zaken. Daarna werd hij burgemeester van Amsterdam. Zijn comeback in de Haagse politiek begin jaren negentig, opnieuw als minister van binnenlandse zaken, was een fiasco dat eindigde met een gedwongen vertrek. Hij is sinds 1999 senator.
In 1991 noemde hij het ‘een ernstig en onnodig manco in ons democratische systeem’ dat de burgers de premier en de burgemeester niet zelf kunnen kiezen. Dat dit manco nog altijd niet was verholpen, vond hij ‘een illustratie van de hardnekkigheid waarmee historische bolwerken, opgetrokken als defensie tegen een al te volledige opmars van het beginsel van de volkssoevereiniteit, door de golfslag van de geschiedenis heen in stand zijn gehouden’.
Nu maakt Van Thijn zelf deel uit van zo’n bolwerk en lijkt hij gevoelig voor de geest van dit uit 1815 stammende huis ‘aan de driften heilzame palen te stellen’. Met zijn fractieleider waarschuwt hij voor bestuurlijke chaos, als de burgers volgend jaar hun burgemeester mogen kiezen.
Veertien jaar terug zei hij bij de presentatie van zijn boek ‘Democratie als hartstocht’ dat de rol van personen in de politiek groter moet worden ‘om de verlammende werking van onze consensusdemocratie te pareren’. ,,Je moet in de politiek primair een stem uitbrengen op personen, maar wij doen alsof die er niet zijn. In het buitenland is het heel normaal; wij doen er spastisch over.”
Op één punt is hij consistent gebleven. Hij vond destijds dat gekozen gezagsdragers meer macht moesten hebben, omdat burgers besluiten verwachten. In lijn daarmee ligt zijn zorg dat dit kabinet de burgemeester direct wil laten kiezen, maar tegelijk van zijn bevoegdheden over de politie berooft. Dat laat onverlet dat Van Thijn voor de vraag staat of hij het op zijn geweten wil nemen de senaat andermaal te veranderen in een kerkhof van een staatkundige vernieuwing, waarvoor hij altijd met hartstocht heeft geijverd.
Bron: Trouw